Turen til Nos gjev både store naturopplevingar og mykje kulturhistorie. Det er eit storfelt landskap, og du får oppleve tre nedlagde setrar og fjellgarden Segestad.
Gradering: Krevjande. Dette er ein tur som krev god fysisk form og erfaring med å gå i ujamt terreng.
Lengd: 5,5km ein veg.
Høgdemeter: 500
Tidsbruk: 5,5 timar t/r.
Sesong: Vår - haust
Parkering: Du kan parkere på parkeringsplassen som ligg ca. 200 meter frå Glomnestunet. Hugs å betale avgift!
Merk: Turen går i område uten mobildekning. Last ned PDF med turbeskrivelse til telefon før du går.
Om våren og tidleg på sommaren er det vanleg at det ligg fonner ved Pikeskargrova og Tverrelva.
Tur til Nos/Bolstadsetra
Turbeskrivelse
Frå parkeringsplassen er det om lag 5,5 km å gå til Nos/Bolstadsetra (520 moh.), og det er ein høgdeforskjell på ca. 500 meter. Du bør berekne 5 ½ time på heile turen.
Forma må vere rimeleg bra, og du bør ha litt erfaring med å gå i terrenget for å legge ut på denne turen.
Turen gjev både store naturopplevingar og mykje kulturhistorie. Det er eit storfelt landskap, og du får oppleve tre nedlagde setrar og fjellgarden Segestad.
Parker på parkeringsplassen 200 meter frå Glomnestunet. Hugs å betale avgift.
Du går gjennom Glomnestunet, kryssar brua over Glomsdøla og tek av mot høgre opp ein bratt bakke. Vegen vidare mot Segestad er lett å finne.
Like før stien svingar seg opp gjennom det brattaste partiet mot Segestad, kan du sjå eit skilt som peikar mot Hellskora. Det er berre ein kort avstikkar til dette flotte utsiktspunktet!
Når du kjem til Segestad, bør du ta ein tur innom låven. Her har Svein Sunde laga til eit lite gardsmuseum med gamle reiskapar og plansjar som fortel historia om fjellgarden. Og stovehuset står slik som det var då den siste brukaren fall bort i 1961. Det står ope for dei som vil ta ein titt.
Segestad Vener og Svein Sunde har gjort ein stor jobb med å halde husa på garden ved like!
Ovafor husa på Segestad går stien forbi ruinane etter ein husmannsplass som vart teken av eit snøras i 1902. Husa vart ikkje bygde opp att etter dette.
Eit kort stykke vidare langs stien kjem du til du Kupegrova. Under snøsmeltinga og etter kraftig regnvêr kan det vere vanskeleg å kome seg tørrskodd over. Enkelte år kan det gå snøskred her.
Stien mot Segestadsetra er av varierande kvalitet. Somme stadar må ein gå forsiktig.
Eit stykke forbi Kupegrova kan du sjå ein minnestein på den høgre sida av stien. Det var her Oskar Tenden omkom så tragisk ein desemberdag i 1996. Han glei på isen i eit bekkefar og hamna i Glomsdøla.
På Segestadsetra er det ope og fritt, og du får eit mektig utsyn mot dei majestetiske fjella ved Oppstrynsvatnet. Her er det fint å ta ein matpause før du går vidare mot Nos. Det er benk å sitje på og reint vatn i elva.
Dersom du ser deg rundt, vil du sjå eit gammalt falleferdig steinsel mellom nokre kjempestore steinar. Dette er Gardsselet, som tilhøyrde Gardsbruket (br. nr. 3) på Hjelle. Dei fekk selrett og beiterett her på slutten av 1800-talet etter ein “bytehandel”.
Like innafor kan du sjå tuftene etter Segestadselet rett ved ein stor stein. Innselet var tømra og uteselet var i bindeverk. Selet vart ikkje halde vedlike, og etter 1925 delte dei på Gardsselet.
Murane som du kan sjå ved ein stor stein nærare elva, er restane etter ein fjøs som dei to bruka truleg brukte i lag. Det er imponerande å sjå kor godt vern alle bygningane har hatt mot steinsprang og snøras.
På vegen mot Nos passerer du to grøver, Pikeskargrova og Øykjeskargrova (Tverrelva). I vintrar med mykje snø i fjella går det store fonner her, og dei kan bli liggande langt ut over sommaren.
Det kan vere farleg å gå over slike fonner fordi grova smeltar snøen frå undersida, og snøbruene blir svake. Du kan falle gjennom. Ver forsiktig!
Når du passerer Pikeskargrova, kan du gjerne ta ein avstikkar til Nøkkvatnet, eit idyllisk lite vatn under fjellet. Her kan du også finne blåbær når det lid ut på sommaren.
Øykjeskargrova har grave seg djupt ned i morenemassar, og det er bratte kantar på begge sider. På den sida som vender mot Nos, kan du sjå eit dyretrakk som fører skrått opp frå elva. Det er her stien går.
På Nos/Bolstadsetra er det ope landskap med fin utsikt nedover dalen. Du kan sjå både Skåla (1848 moh.) og Storskredfjellet/ Breifonna (1815 moh.) i horisonten.
På setra står det tre gamle steinsel. Taka er øydelagde av kraftig fonnvind frå Utfalla, to store fonner frå den andre sida av dalen litt framafor Nos. Berre murane står att.
Det går ein rydda og merka sti framom Aksla til Småslettene, ein liten kilometer forbi setra.
På tilbaketuren kan det vere lurt å gå om Glomnessetra og vidare på austsida av Glomsdøla til parkeringsplassen.
Det går sauer på beite. Hunden må gå i band! Vis omsyn, og lat att alle grinder på vegen.
Sela på Nos/Bolstadsetra
Jobu - br. nr. 1 - Unni Skåre
Mattisselet - br. nr. 2 - Egil Bolstad
Larsselet - br. nr. 3 - Unni Skåre
Jørnselet - br. nr. 4 - Karl R. Bolstad
Sela på Nos er mura av stein som dei fann på plassen.
Det var ikkje lett å finne tømmer i dei dagar. Granskog fanst ikkje, og næraste furuskog var på Kvilefloten.
Det er imponerande å sjå kor fint arbeid som er gjort med dei hjelpemiddel som dei hadde i den tid.
1 Mattisselet 2 Jørnselet 3 Larsselet 4 Jobu
“R” merket viser til ein skålgropstein frå bronsealder-jarnalder. Det er ei helleliknande blokk som måler 6,5m NV-SA. Breidda er 3-4m. Det er i alt 18 groper på steinen. 10 av dei ligg i austlege delen, tre om lag midt på og fem i det nordvestre hjørnet av blokka. Gropene er
4-5cm i tverrmål. Ingen av dei er meir enn 2 cm djupe.
Steinen vert kalla Huldresteinen.
Kjelde: Kulturminnesok.no
Kort om seterdrifta og sela
Magnhild Gjørven, fødd Bolstad, var den siste budeia på Nos. Den siste sommaren ho mjølka der var i 1938.
Dei var to budeier, og dei mjølka om lag 20 kyr. Vegen heim var lang, og berre ein til to dagar for veka gjekk dei heim med saup i eit hylkje på ryggen og litt kaffimjølk i eit spann i handa.
Dei separerte mjølka. Av rømmen kinna dei smør, og av skummamjølka laga dei gammalost.
Sela var mura av stein frå plassen. Inne var dei kledd med panel. Likevel kunne det vere trekkfullt.
Innbuet var enkelt; ei kort, brei, veggfast seng, eit bord og eit par benkar, krakkar og ei mjølkehylle. Like innafor døra stod ein omn.
Kjelde: Kjell Råd, “Setrar i Oppstryn og Nedstryn”

Parkeringsplassen ved Glomnes. Hugs å betale avgift.

Hellskora

Storekvile

Husa på Segestad. Ruinane etter husmannsplassen i framgrunnen
Kupegrova. Under snøsmeltinga og etter kraftig regnvêr kan det vere vanskeleg å kome seg tørrskodd over.

Legdeskog ved Kupegrova. Det går snøras her enkelte vintrar, og desse legg ned skogen.

Stein til minne om Oskar Tenden som omkom her 8. desember 1996. Han var då 40 år gammal. Han glei på isen i eit bekkefar like ved og hamna i Glomsdøla.

Ura. Stien mot Segestadsetra er av varierande kvalitet. Her går stien over ei ur.
Segestadsetra. Steinselet til venstre er Gardsselet, som tilhøyrde Gardsbruket (br. nr. 3) på Hjelle. Til høgre ser vi tuftene etter Segestadselet.
Murane etter ein fjøs på Segestadsetra. Truleg brukte begge bruka dette fjøset.
Pikeskarfonna. Vi ser stien i framgrunnen.

Nøkkvatnet. Du kan skimte Nos/Bolstadsetra i bakgrunnen.
Bildet viser stien som går gjennom restane av ein mur på vegen mot Øykjeskargrova. Muren var eit skilje mellom Segestad og Glomnes sitt beiteområde.

Tverrelvsbakken. Vi ser Tverrelva/Øykjeskargrova oppe til venstre.

Øykjeskargrova/Tverrelva. Her kan det vere vanskeleg å kome seg tørrskodd over. Tidleg på sommaren ligg det oftast snøfonn her. (Bildet er teke på veg heimover.)

Stien går skrått opp frå Øykjeskargrova

Her går stien forbi Nosaskredene

Oppstryn IL sin fjelltrimpost på Nos
Larsselet på Nos

Sela på Nos med utsyn mot Skåla.

Nos. Vi ser fjellryggen Aksla i bakgrunnen.
Vi ser Utfalla i bakgrunnen; dei to fonnene som kjem årvisst.

På veg heim att

Segestadsetra med bru over Glomsdøla. Benk der du kan ta deg ein matpause. Reint vatn i elva.

Glomnessetra

Rømmesteinen. Denne steinen, som ligg ved stien eit stykke heimafor Glomnessetra, var høveleg stor til å sitje på og kvile børa med rømme mot steinen.

Kvilesteinen på Kvilefloten. Steinen er flat og fin å sitje på, og høgda er høveleg. Stien opp Glomneskleiva (frå Glomnes til Kvilefloten) er bratt, og det kan vere godt å få kvile litt her. På Kvilefloten stod det fire utløer.

Glomneskleiva. Utsyn mot Erdalen